Τί κάνουμε

Η κατάσταση έχει ως εξής:

Τα ελληνικά δικαστήρια, μέχρι σήμερα, ερμηνεύουν το Σύνταγμα με τρόπο που να προβλέπει ομολογιακό μάθημα. Καθοριστική είναι η ερμηνεία της “επικρατούσας θρησκείας” στο άρθρο 3 ως “επίσημη θρησκεία”. Πολλοί συνταγματολόγοι διαφωνούν με αυτήν, όμως είναι μάλλον απίθανο να αλλάξει χωρίς αναθεώρηση του ίδιου το άρθρου. Οι μαζικές απαλλαγές από το μάθημα είναι κρίσιμες ως μέσο πίεσης για μια πολιτική λύση.

Σύμφωνα πάλι με το Σύνταγμα, ο προσηλυτισμός απαγορεύεται. Όμως, οι μαθητές θεωρείται ότι φέρουν το θρήσκευμα των γονιών τους, συνεπώς δεν συνιστά προσηλυτισμό η συμμετοχή σε ομολογιακό μάθημα για ορθόδοξους μαθητές. Αυτή η ερμηνεία του προσηλυτισμού επικρατεί διεθνώς, όμως αμφισβητείται από τη νεότερη ιδέα ότι τα παιδιά θα πρέπει να θεωρούνται χωρίς θρησκεία και να προστατεύονται από κάθε κατήχηση μέχρι την ενηλικίωσή τους -τουλάχιστον στο πλαίσιο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

Τέλος, σύμφωνα με την πάγια ορολογία της σχετικής νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), κάθε μάθημα οφείλει να είναι κριτικό, αντικειμενικό και πλουραλιστικό. Εκκρεμεί απόφαση του ΕΔΔΑ σε σχετική προσφυγή της Ένωσης, η οποία ίσως φέρει ανατροπές. Θα ενημερώσουμε τον οδηγό όταν εκδοθεί.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο Φ1/104795/ΓΔ4/10-08-2020, οι μαθητές/τριες που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών δεν πρέπει να περιφέρονται εντός ή εκτός σχολείου ή να απουσιάζουν (αδικαιολόγητα), αλλά θα πρέπει να απασχολούνται με απόφαση διευθυντή και συλλόγου διδασκόντων σε διαφορετικά μαθήματα ή/και δραστηριότητες.

Επιπλέον, η απόφαση 1478/2022 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ορίζει ότι η απασχόληση αυτή πρέπει να πάρει τη μορφή εναλλακτικού ισότιμου μαθήματος, το οποίο πρέπει να λειτουργήσει το αργότερο από τη χρονιά 2023-2024. Αναμένουμε την υπουργική απόφαση που θα ορίζει το μάθημα αυτό.

Στην πράξη, αυτό που συνήθως εφαρμόζεται είναι ό,τι και σε περίπτωση απουσίας του δασκάλου: Τα παιδιά του Δημοτικού απασχολούνται σε άλλες τάξεις ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά έχουν κενή ώρα. Οι μαζικές απαλλαγές από το μάθημα θρησκευτικών είναι κρίσιμες ως μέσο πίεσης προς το ΥΠΑΙΘ ώστε να οργανώσει εναλλακτικό μάθημα.

Δε μπορεί να αποκλειστεί κάτι τέτοιο. Η εικόνα που έχουμε ως σήμερα είναι ότι είναι αρκετά σπάνιος ο στιγματισμός / εκφοβισμός από συμμαθητές προς παιδιά που πήραν απαλλαγή και δεν ανήκουν σε άλλο δόγμα. (Συχνότερα δέχονται εκφοβισμό αλλόθρησκα / αλλοεθνή παιδιά).

Παράλληλα, η Ένωση έχει δεχθεί αναφορές για στιγματισμό μαθητών από καθηγητές θρησκευτικών / δασκάλους την ώρα του μαθήματος θρησκευτρικών, επειδή (οι μαθητές) είναι αλλόδοξοι, άθεοι ή εξέφρασαν κάποια ‘αιρετική’ θέση. Καλούμε μαθητές και γονείς να αναφέρουν στην Ένωση περιστατικά όλων των κατηγοριών.