Ενημέρωση για τις υποθέσεις στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Η Ένωση Αθέων ενημερώνει σχετικά με τις εξελίξεις για τις δύο προσφυγές της που εκκρεμούν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σχετικά με την παραβίαση της δίκαιης δίκης και της ελευθερίας της συνείδησης λόγω της παρουσίας θρησκευτικής εικόνας στην αίθουσα της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν έχει εκδικάσει καμία άλλη προσφυγή σχετικά με την ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων σε αίθουσα Ανώτατου Δικαστηρίου άλλου κράτους μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης. 

Επομένως, η υπόθεση αυτή, η οποία αφορά την διεξαγωγή δύο δικών της ίδια της Ένωσης Αθέων ενώπιον του ΣτΕ κατά το έτος 2019, είναι μοναδική και δεν ταυτίζεται με καμία άλλη προηγούμενη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Αφορά ειδικά και συγκεκριμένα την παραβίαση των δύο προαναφερόμενων ανθρώπινων δικαιωμάτων των προσφευγόντων στις συγκεκριμένες δίκες του 2019 στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας: η μία δίκη αφορούσε το περιεχόμενο του ομολογιακού μαθήματος των θρησκευτικών στην Ελλάδα ενώ η άλλη δίκη αφορούσε την διαγραφή του πεδίου του θρησκεύματος από τα απολυτήρια και τα πιστοποιητικά σπουδών των μαθητών  του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. 

Επί των δύο προσφυγών μας, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχουν υποβάλει αιτήσεις άσκησης παρέμβασης και οι αιτήσεις τους έχουν ήδη κριθεί δεκτές από το Ε.Δ.Δ.Α. οι εξής φορείς:

  • η Iερά Σύνοδος της Εκκλησία της Ελλάδος, η οποία όφειλε να είχε καταθέσει γραπτές παρατηρήσεις έως τις 19 Σεπτεμβρίου 2025, χωρίς όμως, μέχρι στιγμής να μας έχουν κοινοποιηθεί από το Ε.Δ.Δ.Α. τυχόν κατατεθείσες παρατηρήσεις της.
  • το Ελληνικό Παρατηρητήριο Συμφωνιών του Ελσίνκι, στο οποίο έχει δοθεί από το Ε.Δ.Δ.Α. προθεσμία για να καταθέσει την παρέμβασή του εντός του Φεβρουαρίου 2026.
  • η διεθνής οργάνωση Atheist Alliance International (Διεθνής Συμμαχία Αθέων), η οποία έχει ήδη καταθέσει την παρέμβασή της.
  • η χριστιανική οργάνωση νομικών “European Centre for Law and Justice” η οποία έχει καταθέσει την παρέμβασή της, μας έχει κοινοποιηθεί και την έχουμε ήδη αντικρούσει με υπόμνημα.
  • η Ιταλική Κυβέρνηση, για την οποία δεν μας έχει ακόμη κοινοποιηθεί η παρέμβασή της.
  • και η χριστιανική οργάνωση Alliance Defending Freedom (ADF) International, για την οποία δεν μας έχει ακόμη κοινοποιηθεί η παρέμβασή της.

Στην δημόσια ανακοίνωση της 16.1.2026,  η ADF International ισχυρίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο “έχει κατ’ επανάληψη επιβεβαιώσει ότι τα θρησκευτικά σύμβολα που αποτελούν κληρονομιά μιας χώρας δεν παραβιάζουν την θρησκευτική ελευθερία ή το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη”, ενώ το αληθές είναι ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ουδέποτε έχει κρίνει κάτι τέτοιο ως προς το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη που αποτελεί και το αντικείμενο των υπό κρίση προσφυγών. Επιπλέον, υπάρχει πλουσιότατη νομολογία Ανώτατων Δικαστηρίων που απαγορεύουν τα θρησκευτικά σύμβολα εντός των δικαστικών αιθουσών, με πιο πρόσφατη μάλιστα την σχετική απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Κολομβίας που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2025.

Αυτή την στιγμή, τα μόνα Ανώτατα Δικαστήρια κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης που έχουν θρησκευτικά σύμβολα μέσα στις αίθουσες συνεδριάσεών τους είναι της Ελλάδας και της Πολωνίας. 

Η απόφαση Lautsi v. Italy (2011) που επικαλείται η ADF International δεν αφορά το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, καθώς δεν σχετίζεται με θρησκευτικό σύμβολο εντός δικαστικής αίθουσας ανώτατου δικαστηρίου, θέμα που αφορά την υπό κρίση υπόθεση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. 

Οι ισχυρισμοί της ADF International σχετικά με την “υπερασπιστική γραμμή” της Ελλάδας σε αυτή την δίκη δεν βασίζονται επίσης σε κάποιο έγγραφο της Ελληνικής Κυβέρνησης, η οποία μέχρι σήμερα δεν έχει απαντήσει στις προσφυγές ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, το οποίο της έχει ορίσει προθεσμία για κατάθεση υπομνήματος έως και την 21 Ιανουαρίου 2026, χωρίς να αποκλείεται και η παροχή περαιτέρω προθεσμίας. 

Ανακρίβειες περιλαμβάνονται και σε άρθρο που φιλοξενεί η ιστοσελίδα “Greek Reporter” (17.1.2026), στο οποίο αναφέρεται ότι δήθεν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο “έχει ολοκληρώσει την επισκόπηση των παρεμβάσεων τρίτων μερών και βρίσκεται στην φάση της διάσκεψης”, καθόσον το αληθές είναι ότι το Ε.Δ.Δ.Α. έχει δώσει περαιτέρω παράταση σε παρεμβαίνοντες όπως ανωτέρω το Ελληνικό Παρατηρητήριο Συμφωνιών του Ελσίνκι, ενώ και η Ελληνική Κυβέρνηση δεν έχει καν καταθέσει ακόμη το υπομνημά της. Επομένως, εκκρεμεί ακόμη η κατάθεση όλων των παρεμβάσεων, η κοινοποίησή τους στους προσφεύγοντες, καθώς και η προθεσμία για σχολιασμό των παρεμβάσεων με υπομνήματα από εμάς. 

Προκειμένου να αποφεύγονται ανακρίβειες, η δημοσιογραφική δεοντολογία επιβάλλει τα μέσα ενημέρωσης που επιθυμούν να παρουσιάσουν μια υπόθεση που εκκρεμεί σε ένα Δικαστήριο να επικοινωνούν προηγουμένως και με τους προσφεύγοντες, όχι μόνο με τους παρεμβαίνοντες. 

Η Ένωση Αθέων και ο δικηγόρος Βασίλης Σωτηρόπουλος που χειρίζεται την υπόθεση εκ μέρους των προσφευγόντων είναι σε θέση να δώσουν απαντήσεις σε κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο για το στάδιο της εξέλιξης των διαδικασιών ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθόσον η υπόθεση αυτή προβλέπεται ότι θα απασχολήσει διεθνώς μέσα στα επόμενα χρόνια μέχρι την έκδοση της τελικής δικαστικής απόφασης.